PHONG TỤC
Trước Tết
Dọn dẹp khu phố nhà cửa
Người dân trong từng khu vực thường tổng vệ sinh các ngõ ngách từng con đường làng, đường xóm để thu gom rác và điểm tô thêm những cây hoa đầy màu sắc để đón năm mới trong không gian sạch sẽ, gọn gàng.
Đối với những gia đình ở miền Trung và Nam thì "Mai" là loại cây không thể nào thiếu, mỗi nhà hầu như ai cũng có sẵn cho mình 1 cây mai để trang trí giúp căn nhà trở nên ấm cúng và rạng rỡ hơn. Cứ gần đến tết là mọi người trong nhà lặt lá mai, và trang trí những câu đối đỏ, đèn nhấp nháy trên cây mai, ngoài ra đền lồng còn treo khắp nơi, tạo không khí rực rỡ.
Trang trí cây mai, nhà cửa
Cắm hoa trưng bàn thờ tổ tiên
Tết đến xuân về, con cháu từ nơi xa quay về nguồn cội, để tỏ lòng thành kính về việc kính trọng các bậc tổ tiên thì ai cũng cố gắng cắm cho bàn thờ tổ tiên vài bình hoa xinh. Hoa trên bàn thờ tổ tiên không chỉ làm đẹp không gian thờ cúng, mà còn thể hiện lòng thành kính, sự trang trọng và tinh thần hướng về nguồn cội. Mỗi loài hoa mang một ý nghĩa riêng, tượng trưng cho sự may mắn, thanh khiết và sự khởi đầu tốt đẹp cho năm mới.
Bánh chưng, bánh tét là biểu tượng không thể thiếu trong ngày Tết. Việc gói bánh không chỉ để chuẩn bị món ăn truyền thống, mà còn là dịp để gia đình quây quần, cùng nhau làm việc, chia sẻ niềm vui và gắn kết tình thân. Ngoài ra, hình ảnh nồi bánh đỏ lửa suốt đêm còn gợi lên sự ấm áp, sum vầy của những ngày cuối năm. Tiếng cười nói bên bếp lửa tạo nên ký ức đẹp đẽ, khó quên trong lòng mỗi người. Những chiếc bánh vuông vắn, tròn trịa cũng tượng trưng cho sự đầy đủ, viên mãn. Việc gói bánh còn nhắc nhở con cháu về truyền thống lâu đời, sự biết ơn đối với tổ tiên. Và hơn hết, đó là khoảnh khắc để mỗi người cảm nhận rõ ràng hương vị Tết đang về rất gần.
Gói bánh chưng bánh tét
Cúng ông Công, ông táo
Lễ cúng ông Công, ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp là một phong tục quan trọng trong dịp Tết của người Việt. Đây là dịp để gia đình bày tỏ lòng biết ơn đối với các vị thần trông coi nhà cửa, bếp núc, đồng thời tiễn ông Táo về trời để báo cáo việc làm của gia chủ trong năm. Trước lễ cúng, bàn thờ được dọn dẹp sạch sẽ, trang hoàng trang nghiêm, lễ vật được chuẩn bị đầy đủ gồm hương, hoa, giấy vàng bạc, mâm ngũ quả, áo mũ ông Công ông Táo bằng giấy và cá chép sống. Khi nghi lễ bắt đầu, gia chủ thắp hương khấn nguyện, cầu mong sự phù hộ cho gia đình trong năm mới. Sau đó, lễ vật được hóa vàng, cá chép được thả ra sông hồ để tiễn ông Táo lên chầu trời. Không khí cúng diễn ra trang trọng, ấm cúng, gắn kết các thành viên trong gia đình. Phong tục này mang ý nghĩa nhắc nhở con người sống ngay thẳng, làm việc thiện, đồng thời giữ gìn nét đẹp truyền thống của dân tộc. Nó cũng là dịp để các thế hệ trong gia đình cùng nhau chuẩn bị, tạo nên sự gắn kết và niềm vui sum vầy.
Trong Tết
Đi nhà thờ - hái lộc Thánh đầu năm
Đi nhà thờ hái lộc đầu năm là một nét đẹp tinh thần của nhiều gia đình Công Giáo, mang ý nghĩa cầu mong sự bình an và may mắn trong năm mới. Vào thời khắc giao thừa hoặc những ngày đầu xuân, mọi người thường đến nhà thờ trong không khí trang nghiêm, thành kính để cầu nguyện cho sức khỏe, hạnh phúc và sự thuận lợi. Sau khi rước Chúa vào mình một cách trang nghiêm thì mọi người sẽ bốc ngẫu nhiên một tờ lộc thánh, nội dung trong tờ lộc Thánh ấy có ý nghĩa cho cả năm của họ.
Đi chùa đầu năm là một nét đẹp tinh thần quen thuộc của người Việt, mang ý nghĩa cầu mong bình an, may mắn và hạnh phúc cho cả gia đình trong năm mới. Vào những ngày đầu xuân, các ngôi chùa thường đông đúc, không khí trang nghiêm nhưng cũng rộn ràng bởi dòng người đến thắp hương, dâng lễ và cầu nguyện.
Đi lễ chùa
Đi chúc Tết ông bà, họ hàng
Chúc Tết họ hàng là một nét đẹp truyền thống trong dịp xuân mới, thể hiện sự gắn kết và tình cảm gia đình. Vào những ngày đầu năm, con cháu thường đến thăm ông bà, cô chú, anh chị em để gửi lời chúc tốt đẹp. Những lời chúc Tết không chỉ mang ý nghĩa cầu mong sức khỏe, may mắn, hạnh phúc mà còn là cách để bày tỏ lòng kính trọng và yêu thương đối với người thân. Khi chúc Tết, người trẻ thường nhận được lì xì từ ông bà, cha mẹ như một lời chúc phúc cho sự học hành, công việc và cuộc sống. Ngược lại, con cháu cũng dành những lời chúc chân thành cho bậc trưởng bối, mong ông bà sống lâu, mạnh khỏe, gia đình luôn thuận hòa.
Cúng giao thừa là một nghi lễ quan trọng trong đêm cuối năm, diễn ra vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Đây là lúc gia đình bày tỏ lòng thành kính với trời đất, thần linh, cầu mong một năm mới bình an, hạnh phúc và thuận lợi. Trước giờ khắc giao thừa, bàn thờ được trang hoàng trang nghiêm, lễ vật thường gồm hương, hoa, trái cây, bánh mứt và vàng mã. Gia chủ thắp hương, khấn nguyện để tiễn năm cũ, đón năm mới, đồng thời cầu cho gia đình được che chở, gặp nhiều may mắn.
Cúng giao thừa
Sau Tết
Hóa vàng
Hóa vàng là một nghi lễ quan trọng trong những ngày đầu xuân, thường diễn ra sau khi gia đình đã hoàn tất các lễ cúng tổ tiên, ông Công ông Táo, hay cúng giao thừa. Đây là lúc người ta đem vàng mã, giấy tiền, áo mũ cúng… đã dâng lên bàn thờ trong những ngày Tết để hóa đi, tiễn đưa về cõi âm. Nghi lễ hóa vàng mang ý nghĩa gửi gắm lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên, cầu mong ông bà phù hộ độ trì cho gia đình trong năm mới.
Sắm vàng vía Thần Tài là một phong tục quen thuộc của nhiều gia đình và doanh nghiệp vào ngày mùng 10 tháng Giêng âm lịch hằng năm. Đây được coi là ngày vía Thần Tài – vị thần mang lại tài lộc, may mắn và sự thịnh vượng. Người dân thường mua vàng, bạc hoặc các vật phẩm phong thủy để cầu mong một năm mới làm ăn thuận lợi, tiền bạc sung túc.
Đi sắm vàng ngày vía Thần tài